Main menu
Recensie
ED 14 januari 2008
Heftige monoloog van Jung over elitaire vrijheid
14jan 2008, 09:13 - Een onverwoestbaar fundamenteel thema: vrijheid. En ineens is hij daar weer; Theo van Gogh. De voormalige gymzaal ruikt nog naar de rode betonverf op de vloer. Vanaf het plafond hangen touwen in een kruisvorm, met aan de onderzijde stenen. Rechts branden kaarsen in een veelarmige barokke kandelaar, dat zijn licht werpt over schijnbaar willekeurige metalen voorwerpen. Acteur Stefan Jung speelt in de monoloog 'De Grootinquisiteur' twee rollen die in elkaar overvloeien. Allereerst die van Ivan Karamazov, die in het boek van Dostojevski de inhoud van zijn gedicht vertelt aan zijn broer Alosja, en vervolgens de hoofdrolspeler in dat gedicht: de negentigjarige kardinaal-grootinquisiteur van het 15e eeuwse Sevilla. Aan de orde is de terugkeer van Christus op aarde en daar zit de almachtige katholieke kerk nu helemaal niet op te wachten. Dat kan afgezaagd klinken, maar vervang kerk door natie, wetenschap of consumptisme en het inleveren van de individuele vrijheid is ontegenzeggelijk aan de orde. Wie durft er werkelijk op eigen benen te staan zonder voorgeprogrammeerde blauwdruk, zonder God en gebod? Ook als dat de furie van kerk, moskee of staat oplevert? In dat licht bezien is 'De Grootinquisiteur' een zinderende monoloog, waarbij je filosofisch gezien op het puntje van je stoel zit. Wat Dostojevski zet de zaak op scherp door Christus te verwijten alleen maar voor die paar uitzonderingen te zijn gekomen, die de onmetelijke vrijheid aandurven. De grootinquisiteur werpt hem voor de voeten, dat de kerk weliswaar de vrijheid opoffert, maar dan toch wel het geluk van dat overgrote deel van de mensheid voor zijn rekening heeft genomen. Zie de wereld buiten. Jung beent heftig heen en weer door zijn labyrint van touwen. Zijn grootinquisiteur spuwt de woorden in de richting van de denkbeeldige Christus, even arrogant als schuldbewust. Die gespleten houding van de inquisiteur vraagt samen met de dubbelrol die Jung ook al moet neerzetten, om nogal wat stemmingswisselingen. Een forse klus, die goed wordt geklaard. Het tempo ligt hoog, waardoor de gecompliceerde tekst als een wals over je heen dendert. Als publiek zou je graag wat meer rustpunten inlassen, zodat het geheel minder als een wervelwind over je heen raast. Groots als je het lef hebt om dit stuk te brengen.
Gerard Mesman
Terug naar vorige pagina